Reconstructie van Veghel

Dorshout - toelichting op de uitgiften

1.
Uit perceel nr. 13 en nr. 18 werden cijnzen betaald aan de heer van Helmond. Het betreft:

Hm-101 (oude nummering): Ludovicus van Bladel, zoon van Johannes van Bladel, een cijns van 20 oude penningen
Hm-102 (oude nummering): Henricus, zoon van Gerardus Graets, een cijns van 15 oude penningen uit het goed van wijlen Godescalcus van Bladel

De cijnsbetalers in de veertiende en de eerste decennia van de vijftiende eeuw waren.

Cijnsbetalers:	Transactie en datum:
Hm-101 (oud) (20 oude penningen):
Ludovicus van Bladel, zoon van Johannes van Bladel	Vermeld in 1406 en 1421
In 1424 wordt de cijns in 5 delen verdeeld
Hm-101.1 (oud) (4 oude penningen):	Hm-45 (nieuw) Dorshout nr. 18
Rudolphus, zoon van Ludovicus van Bladel	Verwerving in 1424, vermeld in 1447
De weduwe van Rudolphus Ludovicus van Bladel met haar 7 kinderen	Vererving in 1447-1465
De 7 kinderen van Rudolphus Ludovicus van Bladel	Vererving in 1447-1465
Wilhelmus van Aelsvoert	Verwerving in 1465-1498
Vrouwe Luytgardis, weduwe van Wilhelmus van Aelsvoert, met haar 3 kinderen	Vermeld in 1507
Goeswinus, zoon van Wilhelmus van Aelsvoert	Verwerving na 1507
Hm-101.2 (oud) (4 oude penningen):	Hm-42 (nieuw) Dorshout nr. 18
Arnoldus, zoon van Ludovicus van Bladel	Verwerving in 1424
Gherardus, zoon van Wilhelmus Deenkens, alias die Vriese	Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447
De 5 kinderen van Gherardus Wilhelmus Deenkens, alias die Vriese	Vererving in 1447-1465
Johannes, zoon van Gherardus Wilhelmus Deenkens, alias die Vriese	Vererving in 1447-1465
Wilhelmus van Aelsvoert	Verwerving in 1465-1498
Vrouwe Luytgardis, weduwe van Wilhelmus van Aelsvoert, met haar 3 kinderen	Vermeld in 1507
Goeswinus, zoon van Wilhelmus van Aelsvoert	Verwerving na 1507
Hm-101.3 (oud) (4 oude penningen):	Hm-94 Bolken nr. 15
Henricus Boertmans, schoonzoon van Ludovicus van Bladel	Verwerving in 1424, vermeld in 1447
De 4 kinderen van Henricus Boertmans	Vererving in 1447-1465
Arnoldus, zoon van Danielis	Verwerving in 1447-1465
Arnoldus, zoon van Henricus Boertmans	Verwerving in 1447-1465
Ysebrandus van der Camp, schoonzoon van Arnoldus, zoon van Henricus Boertmans	Vermeld in 1507
Godefridus, zoon van Goswinus van Audenhoven	Verwerving in 1498-1507
Henricus, zoon van Rodulphus	Verwerving in 1498-1507
Aleydis, weduwe van Henricus Rodulphus, met haar 3 kinderen	Verwerving in 1498-1507
Heer Theodoricus, zoon van Arnoldus	Verwerving na 1507
Hm-101.4 (oud) (4 oude penningen):	Hm-178 Aabroeken
Theodoricus, zoon van Ludovicus van Bladel	Verwerving in 1424
Petrus Vos, zoon van Marcelius	Verwerving in 1421-1447
Henricus, zoon van Gerardus Graets	Verwerving in 1421-1447
De weduwe van Henricus Gerardus Graets met haar 7 kinderen	Vererving in 1447-1465
De 4 kinderen van Ermgardis, dochter van Henricus Gerardus Graets	Verwerving in 1447-1465
Gerardus, zoon van Henricus Graets	Verwerving in 1447-1465
Rutgerus en Aelberna, kinderen van Gerardus Henricus Graets aan het Dorhout	Vermeld in 1498
Rodulphus, zoon van Johannes Roverus van Thuyfhuysen	Verwerving in 1498-1507
Johannes Zuermont, zoon van Wilhelmus	Verwerving in 1498-1507
Goswinus, verwante van Johannes Zuermont	Verwerving na 1507
Hm-101.5 (oud) (4 oude penningen):
Daniel, zoon van Johannes Molners (Multoris)	Verwerving in 1424
Henricus, zoon van Gerardus Graets	Verwerving in 1426
De weduwe van Henricus, zoon van Gerardus Graets met haar 7 kinderen	Vererving in 1447-1458
De 4 kinderen van Ermgardis, dochter van Henricus Gerardus Graets	Verwerving in 1447-1458
Gerardus, zoon van Henricus Graets	Verwerving in 1447-1458
In 1458 wordt Hm-101.5 (oud) verdeeld.
Hm-101.5.1 (oud) (3 2/3 oude penningen):	Hm-14 (nieuw) Middegaal
Gerardus, zoon van Henricus Graets	Vermeld in 1458
De weduwe van Gerardus Henricus Graets met haar 7 kinderen	Vererving in 1465-1498
Anthonius, zoon van Gerardus Graets	Vermeld in 1507
De weduwe van Anthonius Gerardus Graets met haar 6 kinderen	Verwerving na 1507
Henricus, zoon van Henricus Andreas de jonge	Verwerving na 1507
Ghysbertus, zoon van Henricus, zoon van Henricus Andreas de jonge	Verwerving na 1507
Hm-101.5.2 (oud) (1 1/3 oude penningen):	Hm-193 (nieuw) Dorshout nr. 13
Thomas, zoon van wijlen Henricus Graets	Verwerving in 1458, vermeld in 1465
Wilhelmus, zoon van wijlen Gerardus Graets	Verwerving in 1465-1498
Rutherus van Erp, zoon van Rutgerus	Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507
De 2 kinderen van Rutherus van Erp, zoon van Rutgerus	Vererving na 1507
Wilhelmus Henricus de jonge van Tillaer	Verwerving na 1507

Cijnsbetalers:	Transactie en datum:
Hm-102 (oud) 15 oude penningen uit het erfgoed van wijlen Godescalcus van Bladel:
Godescalcus van Bladel	Vermeld voor 1406
Henricus, zoon van Gerardus Graets	Verwerving in 1426
De weduwe van Henricus, zoon van Gerardus Graets met haar 7 kinderen	Vererving in 1447-1458
De 4 kinderen van Ermgardis, dochter van Henricus Gerardus Graets	Verwerving in 1447-1458
Gerardus, zoon van Henricus Graets	Verwerving in 1447-1458
In 1458 wordt Hm-102 (oud) verdeeld.
Hm-102.1 (oud) (10 oude penningen):	Hm-193 (nieuw) Dorshout nr. 13
Thomas, zoon van wijlen Henricus Graets	Verwerving in 1458, vermeld in 1465
Wilhelmus, zoon van wijlen Gerardus Graets	Verwerving in 1465-1498
Rutherus van Erp, zoon van Rutgerus	Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507
De 2 kinderen van Rutherus van Erp, zoon van Rutgerus	Vererving na 1507
Wilhelmus Henricus de jonge van Tillaer	Verwerving na 1507
Hm-102.1 (oud) (3 2/3 oude penningen):	Hm-178 (nieuw) Aabroeken
Gerardus, zoon van Henricus Graets	Vermeld in 1458 en 1465
De weduwe van Gerardus Henricus Graets met haar 7 kinderen	Vererving in 1465-1498
Rutgerus en Aelberna, kinderen van Gerardus Henricus Graets aan het Dorhout	Vermeld in 1498
Rodulphus, zoon van Johannes Roverus van Thuyfhuysen	Verwerving in 1498-1507
Johannes Zuermont, zoon van Wilhelmus	Verwerving in 1498-1507
Goswinus, verwante van Johannes Zuermont	Verwerving na 1507

Omgerekend volgens de norm waren de oorspronkelijk uitgegeven percelen van Hm-101 (oud) en Hm-102 9oud) samen 4 bunder en 3 lopens groot. Een aannemelijke optie is dat het oorspronkelijke perceel als perceel nrs. 7 t/m 10, 13, 16, 18, 21 en 22. Het is een aaneengesloten blok, aan de noordzijde grenzend aan percelen die in dezelfde periode uitgegeven zijn. Er is echter een probleem uit een onverwachte hoek: de tiendkaart.

De tienden in Veghel en ook het Dorshout waren verdeeld in de zogenoemde Heijmse tienden en de tienden die voor de kerk waren (de Persoonstienden). Op de tiendkaart van Veghel zijn de Heijmse tienden blauw gearceerd. Er zijn aanwijzingen dat de Heijmse tienden al in dertiende eeuw in handen van de fanilie Heijm waren.

De tienden uit nieuw cultuurland van na de verdeling met de familie Heijm waren weer voor de kerk. Op Dorshout treffen we naast de Aa een strook Heijmse tienden aan, en naast die Heijmse tienden en de weg de strook tienden voor de kerk.

Ter hoogte van het hier besproken deel doornsijdt de grens tussen de Heijmse tienden en de Persoonstienden het cultuurland op een opvallende manier.

Percelen nrs. 1-9 en 22-24 behoorden tot de Heijmse tienden en percelen nrs. 10, 13, 16, 18 en 21 tot de Persoonstienden. Deze grens wijkt af van de grens die we beredeneerd hebben voor de uitgiften van voor en na 1190.

Er zijn twee verschillende verklaringen. Zo kan een perceel werd in de periode 1190-1314 uitgegeven voordat de tienden overgingen naar de familie Heijm, en het tweede perceel na de overdracht van de tienden aan Heijm.

Een andere mogelijke verklaring is dat een van de twee percelen oorspronkelijk op een ander perceel russte, bijvoorbeeld bij de kruisbroedershoeve.

Wellicht zijn er ook nog andere verklaringen te bedenken. Onder het nodige voorbehoud volgen we in deze reconstructie de eerste verklaring.

In de administratie van de cijnsboeken van Helmond zijn ook Hm-180, Hm-185 en Hm-186 (nieuwe nummering) op basis van de namen van de cijnsbetalers in verband te brengen met perceel nr. 18 etc. Dit zijn cijnzen die voortkomen uit Hm-87, Hm-88 en Hm-94 (oude nummering) die we gelokaliseerd hebben bij de Kruisbroeders Hoeve en de beemd genaamd de Visser en dus oorspronkelijk niet verbonden waren aan perceel nr. 18.

Kaart van Veghel Dorshout