Driehuizen - toelichting op de uitgiften

1.

Op percelen nrs. 7-8, 10 en 15-15 rustten zogenoemde Balkcijnzen. Deze cijnzen zijn in de dertiende eeuw en in 1310 ontstaan door de omslag van de cijnzen voor de gemeint. Dit wijst er op dat er in 1310 al een huis stond op dit perceel.

 

2.

Als er een perceel van de gemene gronden gekocht werd, moest daaruit jaarlijks een cijns betaald worden aan de landsheer. Dit gebruik werd rond 1190 ingevoerd door de graaf van Gelre die optrad als rechtsvolger van de heren van Rode. In 1231 nam de hertog van Brabant het graafschap Rode - waartoe de cijnzen behoorden - over van de graaf van Gelre. Vervolgens gaf de hertog van Brabant - als deel van een ruil - in 1314 de peellandse cijnzen weer aan de heer van Helmond, maar hij hield toen de hoendercijnzen zelf.

Op perceel nr. 10 rustte een cijns aan de hertog van Brabant (later de domeinen van Brabant) van 0-1-0, en op perceel nr. 15 een cijns van 0-1-8. Deze cijnzen vinden we in het cijnsboek van de hertog van 1340 terug onder nrs. Hg-15 en Hg-16. Het betreft een cijns van 1 hoen, die in 1458 verdeeld werd. De ene helft kwam terecht op Zondveld laag nr. 6 en de andere helft op Driehuizen nr. 10 en 15. Het betreft een uitgifte uit de periode 1190-1340 waarvan we aannemen dat die eertijds geheel op de Heide (Mariaheide) betrekking had. De helft verhuisde later naar Zondveld Laag nr. 6. De gegevens uit de cijnsboeken zijn als volgt:

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hg-15 (1340): 2/3 hoen

 

Gerardus Friese (Friso)

 

Vermeld in 1340

De weduwe van Gerardus Friese (Friso) en haar kinderen

 

Verwerving in 1340-1355

Johannes Surmont

 

Verwerving in 1352

Arnoldus, Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes Zuermont

 

Verwerving in 1380-1392

Hg-16 (1340): 1/3 hoen

 

Johannes Persoons (Investiti)

 

Vermeld in 1340

Arnoldus, Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes Zuermont

 

Verwerving in 1380-1392

Hg-15 + Hg-16 (1340): 1 hoen

 

 

De weduwe van Arnoldus, Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes Zuermont

 

Vererving in 1380-1392

Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes Zuermont

 

Vermeld in 1418

Wilhelmus, zoon van wijlen Albertus Zuermonts

 

Verwerving in 1418-1443, vermeld in 1450

Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van wijlen Albertus Zuermonts

 

Verwerving in 1450-1458

In 1458 wordt de cijns in 2 delen gesplitst.

 

 

Deel 1 (1/2 hoen):

 

Zondveld Laag, nr. 6:

Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van Albertus Zuermonts

 

Vermeld in 1458 en 1499

Bartholomea, weduwe van Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van Albertus Zuermonts, met haar 6 kinderen

 

Vererving in 1499-1524, vermeld in 1542

Deel 2 (1/2 hoen):

 

Driehuizen nrs. 10 en 15

Hugo van Berkel, schoonzoon van Wilhelmus Zuermont

 

Vermeld in 1458 en 1499

Nicolaus, zoon van Hugo van Berkel

 

Verwerving in 1499-1524

Gerardus, zoon van Mathias van den Loeken

 

Verwerving in 1499-1524

Aelbertus van Berkel

 

Verwerving in 1499-1524, vermeld in 1542

 


De gegevens na 1639:
 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hg-15 en Hg-16 deel 2 (1639-1646): Vuyt huys, schuer, hoff en aengelegen erffenis, groot ontrent 16 lopens, gelegen aen de Lege Heyde

-          e.z. en a.a.: de kinderen van Lambert Symonss

-          e.e.: de gemeynte

-          a.e.: Hendrick Adriaenss en Margrietken, weduwe van Nicolaes Lenaerts en anderen

Belast met een cijns aan de hertog van Brabant van 1 hoen, omgerekend: 0-5-0

 

Emken, weduwe van Geraert Janssen, alias Clockgieter, met haar zonen Jan, Daniel en Henrick

 

Vermeld in 1639-1646

Daniel en Henrick, kinderen van Geraert Janssen, alias Clockgieter, en het kind van Jan, zoon van Geraert Janssen, alias Clockgieter

 

Vererving in 1646-1715

6 Kinderen, met name: Gerrit, Jan, Emke, peerke, Marij en Teunis

 

Vererving in 1646-1715

4 Kinderen

 

Vererving in 1646-1715

2 Kinderen

 

Vererving in 1646-1715

Lijsbet Jan Hendrix Sleuwen

 

Testament en koop in 1646-1715

De weduwe van Daniel Klokgieters met haar 5 kinderen

 

Verwerving in 1646-1715

De 4 kinderen van Daniel Klokgieters

 

Vererving in 1646-1715

De cijns wordt in twee delen verdeeld.

 

 

Deel 2a (0-1-0):

 

Driehuizen 10

Maria Daniel Klokgieters

 

Deling in 1646-1715, vermeld in 1715

De 3 erfgenamen van Maria Daniel Klokgieters

 

Vererving in 1715-1732

Jan Teunisse

 

Deling op 8-5-1732

Mechel, weduwe van Jan Teunisse, met haar 2 kinderen

 

Vererving in 1753

Een kind van Jan Teunisse

 

Vererving in 1753-1756

Deel 2b (0-1-8):

 

Driehuizen 15

Daniel Janse en Lijsbet Jan Hendrix Sleuwen

 

Testament en koop, vererving in 1746

Jan Daniel Zegers, weduwnaar van Lijsbet Jan Hendrix Sleuwen, met 2 kinderen, met name: Jan en Gerit

 

Vererving in 1747

 


Omgerekend volgens de gebruikelijke norm betrof het een in 1190-1340 uitgegeven perceel van 4 lopens. Voor de lokalisering van dit cijnsgoed, zie de kaart met uitgiften.


3.
In het zuidelijke deel van het hier besproken gebied plaatsen we een deel van de 13,7 bunder Helmonds cijnsgoed die in de toelichting bij de Lage Heide besproken is.


Kaart van Veghel     Driehuizen