|
1.
Op percelen
nrs. 7-8, 10 en 15-15 rustten zogenoemde
Balkcijnzen. Deze
cijnzen zijn in de dertiende eeuw en in 1310 ontstaan door de
omslag van de cijnzen voor de gemeint. Dit wijst er op dat er in
1310 al een huis stond op dit perceel.
2.
Als er een perceel van
de gemene gronden gekocht werd, moest daaruit jaarlijks een
cijns betaald worden aan de landsheer. Dit gebruik werd rond
1190 ingevoerd door de graaf van Gelre die optrad als
rechtsvolger van de heren van Rode. In 1231 nam de hertog van
Brabant het graafschap Rode - waartoe de cijnzen behoorden -
over van de graaf van Gelre. Vervolgens gaf de hertog van
Brabant - als deel van een ruil - in 1314 de peellandse cijnzen
weer aan de heer van Helmond, maar hij hield toen de
hoendercijnzen zelf.
Op perceel nr. 10
rustte een cijns aan de hertog van Brabant (later de domeinen
van Brabant) van 0-1-0, en op perceel nr. 15 een cijns van
0-1-8. Deze cijnzen vinden we in het cijnsboek van de hertog van
1340 terug onder nrs. Hg-15 en Hg-16. Het betreft een cijns van
1 hoen, die in 1458 verdeeld werd. De ene helft kwam terecht op
Zondveld laag nr. 6 en de andere helft op Driehuizen nr. 10 en
15. Het betreft een uitgifte uit de periode 1190-1340 waarvan we
aannemen dat die eertijds geheel op de Heide (Mariaheide)
betrekking had. De helft verhuisde later naar Zondveld Laag nr.
6. De gegevens uit de cijnsboeken zijn als volgt:
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hg-15 (1340): 2/3 hoen
|
|
Gerardus Friese (Friso)
|
Vermeld in 1340 |
|
De weduwe van Gerardus Friese (Friso) en haar
kinderen
|
Verwerving in 1340-1355 |
|
Johannes Surmont
|
Verwerving in 1352 |
|
Arnoldus, Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes
Zuermont
|
Verwerving in 1380-1392 |
|
Hg-16 (1340): 1/3 hoen
|
|
Johannes Persoons (Investiti)
|
Vermeld in 1340 |
|
Arnoldus, Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes
Zuermont
|
Verwerving in 1380-1392 |
|
Hg-15 + Hg-16 (1340): 1 hoen
|
|
|
De weduwe van Arnoldus, Albertus en Ermgardis, kinderen
van Johannes Zuermont
|
Vererving in 1380-1392 |
|
Albertus en Ermgardis, kinderen van Johannes Zuermont
|
Vermeld in 1418 |
|
Wilhelmus, zoon van wijlen Albertus Zuermonts
|
Verwerving in 1418-1443, vermeld in 1450 |
|
Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van wijlen Albertus
Zuermonts
|
Verwerving in 1450-1458 |
|
In 1458 wordt de cijns in 2 delen gesplitst.
|
|
|
Deel 1 (1/2 hoen):
|
Zondveld Laag, nr. 6: |
|
Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van Albertus
Zuermonts
|
Vermeld in 1458 en 1499 |
|
Bartholomea, weduwe van Johannes, zoon van Wilhelmus,
zoon van Albertus Zuermonts, met haar 6 kinderen
|
Vererving in 1499-1524, vermeld in 1542 |
|
Deel 2 (1/2 hoen):
|
Driehuizen nrs. 10 en 15 |
|
Hugo van Berkel, schoonzoon van Wilhelmus Zuermont
|
Vermeld in 1458 en 1499 |
|
Nicolaus, zoon van Hugo van Berkel
|
Verwerving in 1499-1524 |
|
Gerardus, zoon van Mathias van den Loeken
|
Verwerving in 1499-1524 |
|
Aelbertus van Berkel
|
Verwerving in 1499-1524, vermeld in 1542 |
De gegevens
na 1639:
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hg-15 en Hg-16 deel 2 (1639-1646): Vuyt huys, schuer, hoff en aengelegen
erffenis, groot ontrent 16 lopens, gelegen aen de Lege
Heyde
-
e.z. en a.a.: de kinderen van Lambert Symonss
-
e.e.: de gemeynte
-
a.e.: Hendrick Adriaenss en Margrietken, weduwe van
Nicolaes Lenaerts en anderen
Belast met een cijns aan de hertog van Brabant van 1
hoen, omgerekend: 0-5-0
|
|
Emken, weduwe van Geraert Janssen, alias Clockgieter,
met haar zonen Jan, Daniel en Henrick
|
Vermeld in 1639-1646 |
|
Daniel en Henrick, kinderen van Geraert Janssen, alias
Clockgieter, en het kind van Jan, zoon van Geraert
Janssen, alias Clockgieter
|
Vererving in 1646-1715 |
|
6 Kinderen, met name: Gerrit, Jan, Emke, peerke, Marij
en Teunis
|
Vererving in 1646-1715 |
|
4 Kinderen
|
Vererving in 1646-1715 |
|
2 Kinderen
|
Vererving in 1646-1715 |
|
Lijsbet Jan Hendrix Sleuwen
|
Testament en koop in 1646-1715 |
|
De weduwe van Daniel Klokgieters met haar 5 kinderen
|
Verwerving in 1646-1715 |
|
De 4 kinderen van Daniel Klokgieters
|
Vererving in 1646-1715 |
|
De cijns wordt in twee delen verdeeld.
|
|
|
Deel 2a (0-1-0):
|
Driehuizen 10 |
|
Maria Daniel Klokgieters
|
Deling in 1646-1715, vermeld in 1715 |
|
De 3 erfgenamen van Maria Daniel Klokgieters
|
Vererving in 1715-1732 |
|
Jan Teunisse
|
Deling op 8-5-1732 |
|
Mechel, weduwe van Jan Teunisse, met haar 2 kinderen
|
Vererving in 1753 |
|
Een kind van Jan Teunisse
|
Vererving in 1753-1756 |
|
Deel 2b (0-1-8):
|
Driehuizen 15 |
|
Daniel Janse en Lijsbet Jan Hendrix Sleuwen
|
Testament en koop, vererving in 1746 |
|
Jan Daniel Zegers, weduwnaar van Lijsbet Jan Hendrix
Sleuwen, met 2 kinderen, met name: Jan en Gerit
|
Vererving in 1747 |
Omgerekend
volgens de gebruikelijke norm betrof het een in 1190-1340
uitgegeven perceel van 4 lopens. Voor de lokalisering van dit
cijnsgoed, zie de kaart met
uitgiften.
3. In het zuidelijke deel van het
hier besproken gebied plaatsen we een deel van de 13,7 bunder
Helmonds cijnsgoed die in
de toelichting bij de Lage Heide besproken is.
|