Steenkampen - toponiemen

 

Naam:

 

Biezen

Vermeldingen door Cornelissen:

 

Ad locum dictum die byesen [BP1189-291 (1417)];

 

de biesen (byesen) [RAV (1539)];

 

rot den biesen en creytenburgh begint in aert donckerts grooten beemt, bestaet in 22 huysen [GVB28 (± 1700)];

 

den biezen [GO (1754)]; mutsards leggende op den grond alwaar dezelve gewassen zijn den biezen [N (1842)].

 

In loco dicto in die bye st [BP1178-204v (1385-1390)]; uyt twe stucken lants in die biest

[GVIE2 (1426)].

 

Verklaring door Cornelissen:

 

In tegenstelling tot biest, wordt de benaming de Biezen nog gebruikt. Ligging onder

Zijtaart.

 

Biest is een plaats waar biezen groeien. Ligging zeer waarschijnlijk bij Zijtaart. Het zijn laaggelegen landen, meest weilanden. Biest vertoont het bekende-t-suffix. J. de Brouwer citeert de mening van J. Helsen ten aanzien van de naam Biest: "In het centrum van de meeste van onze Kempische dorpen is steeds de onbebouwde driehoekige Biest gebleven, met in het midden de Biezenpoel, waarvan het zijn naam heeft gekregen tI. In Zijtaart ligt de Nederbiest ongeveer in het midden van de buurtschap. Lindemans meent, dat de naam Biest zich ook uitgestrekt heeft tot slecht weiland. Dit komt overeen met de reeds genoemde betekenis, die Schönfeld aan dit toponym hecht. Het lijkt aannemelijk dat biest een andere vorm is voor de Biezen, welke naam nog in

gebruik is

 

Verklaring door Beijers en Van Bussel:

Met bies worden verschillende soorten planten aangeduid, alle behorend tot de geslachten Scirpus = bies en Juncus = rus. De meest algemene soorten zijn Pitrus, Juncus effusus L., een plant van vochtige, enigszins gestoorde milieus, welke werd gebruikt voor het vervaardigen van kaarsepitten, en de mattenbies, de Scirpus la­custris L., die, eveneens voorkomend in een vochtige omgeving, werd gebruikt voor het vlechten van stoelzittingen.

 

Ze groeien bij voorkeur op vochtige, moerassige en wat zure gronden, vooral in beemden. In Beesd [1148 Bisde, 1224 Beseth] zit het verzamelsuffix -ithi wat overging in een t-suffix: ‘plaats waar biezen groeien’. Beesel [1294 Besel] is ontstaan uit bies + lo. Het element ‘biest’ kent nog een andere betekenis, m.n. in Vlaanderen waar het een aanduiding is voor dorps­plein, vroeger gewoonlijk voorzien van een waterput. Deze biest of plaatse was vaak beplant. Hieraan herinnert de volgende tekst: ‘Eene beplante plaetse genaemd de Biste, waer door differente reijbaenen ende wegen sijn loopende ende waer inne sig bevind een klijn vijverken offte waetering der beesten....’ Biest is vergelijkbaar met o.a. Berkt, Stokt, Boekt etc. [re­dactie].

 

Buiks 1990:58; Molemans 1976:145; Buiks 1988 dl.21:22; v.Ber­kel & Samplonius 1989:27; Helsen 1978:39

 

Ligging:

 

Perceel nrs. 5, 16, 19

Opmerkingen:

 

Naam van de buurtschap

 

 

 

Naam:

 

Biezense dijk

Vermeldingen door Cornelissen:

 

Aan de biezense dijk begonnen [GVB26 (1787)]

 

vroeger behorende tot de Doornhoek (Zijtaart) biezendijk [BD (1967)].

 

Verklaring door Cornelissen:

 

De tegenwoordige Biezendijk was eens de oude verbinding Veghel-Son, oostelijk gelegen

van de weg naar Sint-Oedenrode. De vroegere Biezendijk behoorde volgens Meuwese tot de Doornhoek (M.V.C. 1954), wat aannemelijk maakt, dat deze niet identiek is met de

huidige Biezendijk, maar eerder met de weg die nu de Hemel genoemd wordt, of mogelijk

ook met de voornoemde Oude Biezensedijk.

 

Ligging:

 

Perceel nrs. 1, 7, 8, 9 en 18 grensden aan de Biezense dijk

Opmerkingen:

 

Betekent weg naar de Biezen.

 

 

 

Naam:

 

Corsica

Vermeldingen door Cornelissen:

 

Erf en landt aen de steencampe nu genoemt corsica (creytenborgh) [GVE12-315 (1777)];

 

korsika [kad. (1832)]; E 238-262, 264-275;

 

corsica [N (1835)]; E 267-269 (b en w: 1.33.30);

 

een huis en erf met bouw- en weilanden, hakhout en opgaande bomen genaamd korsika [N (1842)]; E 256-265 (bh: 89.00; og: 11.90; hu: 10.10; w: 54.50; b: 3.85.00);

 

corsica, recente herbenaming (Zijtaart), 1967.

 

Verklaring door Cornelissen:

 

Gebied liggende onder Zijtaart voor 1800 de Steenkampen genoemd. Blijkbaar benoeming naar het bekende eiland; misschien mag verondersteld worden dat deze naam ingevoerd is door hetzij de fam. Smidt auf Altenstad uit St.Oedenrode die ter plaatse een aanzienlijk grondbezit had, hetzij door Jacob Jacot (gemeentesecretaris te Veghel in de eerste helft der vorige eeuw) die eveneens gronden bezat ter plaatse. Misschien hadden Jacob Jacot of de fam. Smidt auf Altenstad door afkomst, reizen of relaties affiniteit met het bewuste eiland. De kennelijk Franse naam Jacot vormt ook wel een suggestie in die richting.

 

Ligging:

 

Perceel nrs. 7, 10-16, 18, 20-27

Opmerkingen:

 

Oorspronkelijk de naam voor het landgoed van perceel nr. 20, later ging de naam over op een groter gebied. De naam is wat ouder dan Cornelissen veronderstelt. De naam Corsica wordt voor het eerst vermeld op 24-8-1761 in de Veghelse resolutieboeken. In het verpondingsregister van 1761-1769 wordt vermeld: 'erf en landt aen de Steencampe, nu genaemt Corsica'. In 1738 kocht de Heer Gerard de Jong, secretaris van Veghel dit goed, waarna het in 1763 per testament toebedeeld werd aan de kinderen van de Heer Willem Jan Gualtheri, en Vrouwe Alida de Jong, die het goed tot 1779 bezaten. Gerard de Jong heeft dus de naam Corsica aan het landgoed gegeven.

 

 

 

 

Naam:

 

Doornhoek

Vermeldingen door Cornelissen:

 

Hofstad met toebehoren ter plaatse genaemt den Doerenhoek [GZG-3246 (1591)];

 

de hemel in doornhoek [Hs- (1682)];

 

een hoeve groot in teulland metten hoff en boomgard, groes en houtwas thien loopense en in hoyland een karre hoijgewas gelegen aan den Dorrenhoek [HH-163 (1714-1783)];

 

't rot den Doornhoek [GVIIB26 (1787)];

 

de Doomhoek [kad. (1832)]; E 130-202.

 

Verklaring door Cornelissen:

 

Gebied liggend onder Zijtaart.

Verklaring door Beijers en Van Bussel:

Afgeleid van het mnl. dorn wat doornstruik betekent, zoals bv. in de oude benaming Durnium [721], een heemnaam met als betekenis ‘plaats waar doornstruiken groeien’. In de meeste gevallen betreft het omheiningen bestaande uit haag-, mei- of sleedoorns. Ditt­maier schrijft over de haagdoorn: ‘Dornstrauch die zur Anlage von Hekken benutzt wird besonders der Weissdorn, der vielfach auch Dorn heisst’. Dat percelen werden aangeplant met doornstruiken was vooral bedoeld om er het vee te weren. In Doorntuin kan men denken aan een omheining van een levende heg. Veel hakhout leverde dergelijke heggen natuurlijk niet op.

 

v.Berkel & Samplonius 1989:46,50; Dittmaier 1963; Buiks 1988 dl.21:46; Trommelen 1994:204; v.Loon 1970:183; Buiks & Leen­ders 1993 dl.4:442; Blok 1966

 

Ligging:

 

Perceel nr. 6

Opmerkingen:

 

Naam van de buurtschap

 

 

 

Naam:

 

Lage Biezen

Vermeldingen door Cornelissen:

 

De lage biezen [kad. (1832)]; E 726-840.

 

Verklaring door Cornelissen:

 

Dit gebied grenst noordelijk aan de Hoge Biezen en is aanmerkelijk lager gelegen (± 1

m.).

Ligging:

 

Perceel nrs. 11-13, 15, 19

Opmerkingen:

 

Naam van de buurtschap

 

 

 

Naam:

 

Steencamp(en)

Vermeldingen door Cornelissen:

 

Een plak erf van de gemeinte van veghel aan de steencamp met nog een wetering waarin

leyt een endewerf [GVB44 (1598)];

 

een hoekske gemeint 98 r. aan de bieze aan den steencamp [GVB44 (1657)];

 

het oude huijs gen't de steencamp (biesen) [RAV94-234v (1707)];

 

erf en landt aen steencampe nu genaamd corsica [GVEI2-315 (1778)].

 

Verklaring door Cornelissen:

 

Gebied liggend onder Zijtaart, later Korsica genoemd. Het gebied zal een stenige bodem gehad hebben, wat onder Zijtaart vaker het geval was.

 

Ligging:

 

Perceel nrs. 7, 10, 19-22

Opmerkingen:

 

Oorspronkelijk de naam voor het landgoed van perceel nr. 20. De naam wijst vermoedelijk op het veelvuldig voorkomen van stenen (daarbij moeten we denken aan ijzeroer) op het perceel.

 

 

 

 

Naam:

 

Oude Roijsen dijk

Vermeldingen door Cornelissen:

 

Op den ouden rooysen dijk [GVIIB26 (1804)].

 

Verklaring door Cornelissen:

 

Welk gedeelte de benaming Oude Rooisedijk droeg is niet bekend. Benoeming naar het

(vroege) tijdstip van aanleg/ingebruikname.

Ligging:

 

Perceel nrs. 2-5, 17, 23-26 en 28 grensden aan de Ouden Roijsen Dijk

Opmerkingen:

 

De loop van deze dijk is op de kaart aangegeven. De naam betekent “oude weg naar Sint-Oedenrode”. De Nieuwe Rooijse dijk dateert van het einde van de achttiende eeuw. Het is de huidige provinciale weg. Zie ook deel 'Putten'.

 

Afkortingen Cornelissen     Afkortingen Beijers-Van Bussel     Kaart van Veghel     Steenkampen